Atomik Kütle Birimi (AKB)

Atomik Kütle Birimi Nedir
İlk kısa ismi ile “akb” şeklinde literatürde yer alan kavram atomun birim halini ifade etmek amaçlı kullanılan bir terimdir. Atom kütlesini normal yollar ile tartmak teknik olarak mümkün değildir. Çünkü atom bir maddenin en küçük yapı birimi olarak ifade edilir ve boyut olarak da bu küçüklük gözle görülür rahat bir ölçüm sağlamaya yeterli değildir. Bu alanla ilgilenen bilim insanları atomu detaylı incelemeden geçirerek kütlesi ile ilgili çalışmalar yapmışlar ve farklı atom parçacıklarının kütlelerini karşılaştırma yoluna giderek standart bir akbölçüm metodu bulmaya çalışmışlardır. Bu çalışmayı yapmak adına da seçilmiş olan bir atom temel alınarak gerekli işlemler yapılmıştır.

Standartlaştırma yolunda temel alınan bu atom üzerinden diğer atomları karşılaştırma yöntemine gitmişlerdir. Temel alınan atomun terimsel olarak adı kontrol atomu olmuş ve diğer atomlarla karşılaştırmalar bu atom baz alınarak yapılmıştır. Gerekli incelemeler sonucunda bu atom ile diğer atomlar arasında büyüklük ve nicelik özellikleri açısından anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.

Seçilen atomlar arasında ilk öncelik tanınan atom hidrojendir ve akb çalışmaları için kontrol atomu olarak seçilen atom literatürde de hidrojen olarak yer almıştır. Hidrojen atomunun kütlesi temel alınarak yapılan atomik kütle birimi ölçüm çalışmaları hidrojen atomunun kütlesinin bir birim olarak sayılması ile başlamıştır. Daha sonra diğer atom ve moleküller ile hidrojenin kütle birimi üzerinden değerler belirlenmiştir.

Örneğin bir karbon atomu 12 hidrojen atomuna; bir oksijen  atomu 16 hidrojen atomuna; bir magnezyum atomu da 24 hidrojen atomik kütle birimi değerinde denk sayılmıştır. İlk çalışmalarda elde edilen değerler bilim dünyası geliştikçe ve yeni atomların varlığı ortaya çıktıkça değişmiş, belirli oranlarda sapmalar meydana gelmiştir. Bunu fark eden bilim insanları atomik kütle birimi olarak çalışmada temel atom olarak alınan hidrojeni değiştirme yoluna giderek hidrojen yerine O=16 kullanmışlardır.

Son akb çalışmalarında temel alınan değer ise 12C izotopu olmuştur. Bu durumda bu atomun kolay bulunabilmesinin de önemli bir etkisi olmuştur. Daha sonra belirlenen tüm birim değerleri de 12C izotopuna bağlı olarak belirlenmiş ve buradan hareketle bağıl atom kütlesi kavramı ortaya çıkmıştır. Özet olarak bir tane 12C izotop atom kütlesi 1 atomik kütle birimi sayılmıştır.  Bu değerlerin belirlenmesi çalışmaları 1961 yılında da Uluslararası Uygulamalı ve Teorik Kimya Birliği tarafından da kabul görerek tescillenmiştir.

Mol kavramının ortaya çıkmasında da bu birim ve ölçülerin önemli bir bağıntısı bulunuyor. Çünkü mol kavramının da atom ve molekül taneciklerinin miktarını belirlemede kullanılan bir kavram olması durumu söz konusudur. Atom ve molekül kütleleri hesaplanırken bu kabul görmüş birimsel değer üzerinden hesaplanmaktadır. Kimya konularının temelinde yer alan bu kavram sayesinde kimyasal denklemler başta olmak üzere pek çok konu da genişleme imkanı bulmuştur.

Yorum Yap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.